Matura z biologii maj 2023 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 11 maja 2023 r., pierwszej matury w formule 2023: 18 zadań, 60 punktów i 180 minut. Zadania dotyczą m.in. dehydrogenazy pirogronianowej, goryczki wiosennej, fotosyntezy C4, toksyny botulinowej, PCR, barwy sierści labradorów i muraw kserotermicznych. Poniżej klucz CKE do wszystkich 48 pozycji.
- Data egzaminu
- 11 maja 2023
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 18
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie: punkt dostaje każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony). Gdy klucz uznaje wiele przykładów, podajemy kilka z nich.
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | transacetylacja – E2, dehydrogenacja – E3, dekarboksylacja – E1Kompleks dehydrogenazy pirogronianowej: enzymy i reakcje | 1 |
| 1.2 | B: macierz mitochondrialnaGdzie działa kompleks dehydrogenazy pirogronianowej | 1 |
| 1.3 | kompleks wytwarza acetylo-CoA z pirogronianu: pirogronian jest produktem glikolizy, a acetylo-CoA substratem cyklu KrebsaPirogronian łączy glikolizę z cyklem Krebsa | 1 |
| 1.4 | przy słabszym działaniu kompleksu mniej pirogronianu z glikolizy przechodzi w acetylo-CoA, więc więcej go jest redukowane do mleczanuSłabszy kompleks dehydrogenazy a stężenie mleczanu | 1 |
| 2.1 | A – korona (płatki korony), B – kielich (działki kielicha)Okwiat goryczki wiosennej | 1 |
| 2.2 | okrytonasiennych, sporofitGoryczka wiosenna: grupa roślin i dominujące pokolenie | 1 |
| 2.3 | barwne kwiaty przywabiają zapylaczeBarwnik w kwiatach goryczki: korzyść mimo kosztów | 1 |
| 3.1 | schemat A (rośliny): przy powstawaniu zarodników ze sporofitu; schemat B (krążkopławy): przy powstawaniu gamet z meduzyGdzie zachodzi mejoza w cyklach roślin i krążkopławów | 1 |
| 3.2 | przy zapłodnieniu liczba chromosomów się podwaja, a mejoza ją zmniejsza o połowę, więc w kolejnych pokoleniach pozostaje stałaMejoza a zamknięcie cyklu życiowego | 1 |
| 4.1 | P, F, FNatężenie światła a zawartość chlorofilu u storczyka | 2 |
| 4.2 | żeby do doświadczenia trafiły rośliny o możliwie zbliżonej zawartości chlorofilu w liściachPo co pierwszy etap w jednakowych warunkach | 1 |
| 4.3 | to były pomiary kontrolne, punkt odniesienia dla kolejnych pomiarówPomiar chlorofilu w pierwszym dniu drugiego etapu | 1 |
| 5.1 | A – karboksylacja (RuBP), B – redukcja (PGA), C – regeneracja (akceptora CO2, RuBP)Etapy cyklu Calvina | 2 |
| 5.2 | C1: szczawiooctan, pierwotny produkt karboksylacji u roślin C4Fotosynteza C4: związek X na schemacie | 1 |
| 5.3 | F, F, FFotosynteza typu C4: prawda czy fałsz | 2 |
| 5.4 | 1. dwuetapowe wiązanie silnie zwiększa stężenie CO2 w komórkach z RuBisCO; 2. bez PS II w komórkach pochew okołowiązkowych nie powstaje tlen, który konkurowałby z CO2 o miejsce aktywne RuBisCODlaczego rośliny C4 ograniczają fotooddychanie | 2 |
| 6.1 | auksyny z młodych liści hamują powstawanie strefy odcinającejAuksyny a strefa odcinająca liści jabłoni | 1 |
| 6.2 | zrzucenie liści chroni przed utratą wody w transpiracji, gdy zimą dostępność wody spadaZrzucanie liści przed zimą jako adaptacja | 1 |
| 7.1 | płazy mają workowate płuca o mniejszym stosunku powierzchni do objętości niż pęcherzykowe płuca ssaków i nie mają klatki piersiowej, której ruchy u ssaków usprawniają wdech i wydechPłuca płazów i ssaków: wydajność wymiany gazowej | 2 |
| 7.2 | mocznik czyni osocze silnie hipertonicznym względem otaczającej wody, więc woda wnika do organizmu na drodze osmozyMocznik w płynach ustrojowych płazów a pobieranie wody | 1 |
| 8.1 | C1: gadów, bo okresowo zrzucają zrogowaciały naskórek (wylinkę)Amfisbeny: do jakiej grupy należą | 1 |
| 8.2 | D: doboru naturalnegoCzaszki amfisben a drążenie tuneli | 1 |
| 9.1 | deaminacja, glikogenogenezaProcesy w wątrobie: aminokwasy i glukoza | 1 |
| 9.2 | żółć emulguje tłuszcze: rozbija je na drobne kropelki, co zwiększa powierzchnię ich trawieniaJak żółć wspomaga trawienie lipidów | 1 |
| 10.1 | kolagen; chitynaTchawica człowieka i tchawki owadów: budulec | 1 |
| 10.2 | krtanią, oskrzela główneBudowa tchawicy człowieka | 1 |
| 10.3 | C: bronchoskopięBadanie błony śluzowej tchawicy | 1 |
| 11.1 | P, F, FKrzywa wiązania tlenu przez hemoglobinę | 2 |
| 11.2 | obniżonego, ułatwia2,3-BPG w ciąży a przepływ tlenu do płodu | 1 |
| 11.3 | transport CO2Funkcja hemoglobiny inna niż transport tlenu | 1 |
| 12.1 | P, P, FToksyna botulinowa w złączu nerwowo-mięśniowym | 2 |
| 12.2 | IV-rzędowa, bo toksyna składa się z dwóch łańcuchów: lekkiego i ciężkiegoRzędowość struktury toksyny botulinowej | 1 |
| 12.3 | 1. impuls i kompleks fuzyjny (SNARE), 2. fuzja pęcherzyków i uwolnienie acetylocholiny, 3. wiązanie acetylocholiny z receptorem, 4. depolaryzacja błony komórki mięśniowejKolejność procesów w synapsie nerwowo-mięśniowej | 1 |
| 13.1 | dATP i dCTPPCR: brakujące deoksyrybonukleotydy | 1 |
| 13.2 | przez podgrzanie do wysokiej temperaturyPCR: rozdzielenie nici DNA | 1 |
| 13.3 | polimeraza DNA dołącza nukleotydy tylko do już istniejącej nici, więc potrzebuje starteraPCR: po co startery | 1 |
| 14.1 | metionina, tryptofan, fenyloalanina, tryptofanSekwencja aminokwasów ze schematu A | 1 |
| 14.2 | 5′ AUG UGG UUU UGG 3′ i 5′ AUG UGG UUC UGG 3′Dwie sekwencje mRNA dla tego samego peptydu | 1 |
| 14.3 | 5′ UGA 3′ (kodon STOP)Mutacja w czwartym kodonie: skrócony peptyd | 1 |
| 14.4 | C: jeden aminokwas może być kodowany przez więcej niż jeden kodonDegeneracja kodu genetycznego | 1 |
| 15 | żółta samica eeBb × brązowy samiec Eebb: czarne : żółte : brązowe = 1 : 2 : 1; prawdopodobieństwo, że żółte szczenię ma ciemny nos, to 50%Barwa sierści labradorów: krzyżówka dwugenowa | 3 |
| 16.1 | A: mutualizmWargatek czyściciel i czyszczone ryby | 1 |
| 16.2 | ryby biorą aspidonta za wargatka czyściciela i same do niego podpływają, więc łatwo zdobywa pokarmAspidont: znaczenie podobieństwa do wargatka | 1 |
| 16.3 | dobór naturalny: osobniki podobne do wargatka skuteczniej zdobywały pokarm, częściej przeżywały i zostawiały potomstwoJak utrwalił się wygląd aspidonta | 1 |
| 17.1 | P, P, PMurawy kserotermiczne w rezerwacie „Zbocza Płutowskie” | 2 |
| 17.2 | bez koszenia nadmiernie rozrosły się krzewy i drzewa, które konkurencyjnie wyparły roślinność murawZaniechanie użytkowania zboczy a roślinność muraw | 1 |
| 17.3 | B i C: wycinka drzew i krzewów, kontrolowany wypas zwierzątOchrona czynna muraw kserotermicznych | 2 |
| 18 | T, T, TWizon w północno-zachodniej Polsce jako gatunek inwazyjny | 2 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Egzamin odbył się 11 maja 2023 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Arkusz miał 18 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 48 pozycji i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Odpowiedzi do wszystkich 48 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.