Matura z biologii maj 2026 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 8 maja 2026 r.: 23 zadania, 60 punktów i 180 minut. Zadania dotyczą m.in. albuminy i fotosystemu II, horyzontalnego transferu genów u bakterii, toksoplazmozy, TMAO u ryb, oddychania jaszczurki pod wodą, terapii CAR-T, genów sprzężonych u muszki owocowej i cyklu życiowego przywry. Poniżej klucz CKE do wszystkich 56 pozycji.
- Data egzaminu
- 8 maja 2026
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 23
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie: punkt dostaje każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony). Gdy klucz uznaje wiele przykładów, podajemy jeden z nich.
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | 17: albumina ma 35 reszt cysteiny, a mostek disiarczkowy łączy dwie z nich (35 : 2 = 17,5)Albumina: maksymalna liczba mostków disiarczkowych | 1 |
| 1.2 | długołańcuchowe kwasy tłuszczowe słabo rozpuszczają się w osoczu, a związane z dobrze rozpuszczalną albuminą mogą być przenoszone z krwiąAlbumina jako przenośnik kwasów tłuszczowych | 1 |
| 2.1 | B: błony tylakoidówGdzie znajduje się fotosystem II | 1 |
| 2.2 | światło wybija elektrony z centrum reakcji PS II, a brakujące elektrony uzupełniają elektrony z wody rozkładanej przez enzymFotosystem II i enzym rozkładający wodę | 1 |
| 2.3 | B, C: elektrony z PS I trafiają na NADP⁺, a produkt tej reakcji zużywa etap redukcji w cyklu CalvinaFaza zależna od światła a cykl Calvina | 1 |
| 3.1 | dzięki horyzontalnemu transferowi genów między szczepami A i B powstały bakterie, które same wytwarzają wszystkie brakujące aminokwasy i witaminy, więc rosną na pożywce minimalnejDoświadczenie Lederberga i Tatuma | 1 |
| 3.2 | filtr w U-rurce nie przepuszczał bakterii, więc bez ich bezpośredniego kontaktu nie mogło dojść do koniugacjiDoświadczenie Davisa: brak koniugacji | 1 |
| 3.3 | A2: dodać bakteriofagi, które przechodzą przez filtr, a potem przenieść bakterie na pożywkę minimalnąJak sprawdzić, czy zachodzi transdukcja | 1 |
| 4.1 | bez kompletnych, działających rybosomów bakteria nie syntetyzuje białekLinezolid a funkcjonowanie bakterii | 1 |
| 4.2 | np. bakterie Gram-dodatnie mają grubszą ścianę komórkową z wieloma warstwami mureiny, a tylko Gram-ujemne mają błonę zewnętrznąBakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne | 1 |
| 5.1 | T, T: żywe włoski i brodawkowate uwypuklenia komórek skórki zwiększają powierzchnię liścia i ułatwiają transpiracjęHigrofit Ruellia portellae: budowa liści | 1 |
| 5.2 | przyspieszenia: parowanie obniża potencjał wody w liściu i zwiększa podciśnienie w naczyniach (mechanizm transpiracyjno-kohezyjny)Transpiracja a przepływ wody w drewnie | 1 |
| 6.1 | nasiona z grupy 1. nie miały dostępu do wody, a bez niej nie pęcznieją i nie wychodzą ze stanu spoczynkuSiewki rzodkiewki: dlaczego grupa 1. nie kiełkowała | 1 |
| 6.2 | świeże rośliny zawierają zmienną ilość wody, która zaburzałaby porównanie wynikówSucha czy świeża masa w bilansie węgla | 1 |
| 6.3 | z grupą 1.: metabolizm praktycznie w niej nie zachodził, więc zachowała wyjściową zawartość związków organicznychGrupa odniesienia w doświadczeniu | 1 |
| 6.4 | rośliny z grupy 2. miały wodę i światło, a ich sucha masa wzrosłaDowód na fotosyntezę w grupie 2. | 1 |
| 6.5 | T, T: oddychanie komórkowe zachodziło w grupie 2. i w grupie 3.Oddychanie komórkowe w grupach 2. i 3. | 1 |
| 7.1 | B2: korzeń, bo wiązki drewna i łyka układają się naprzemianleglePrzekrój poprzeczny organu roślinnego | 1 |
| 7.2 | I – łyko, II – drewnoTkanki przewodzące na zdjęciu przekroju | 1 |
| 8.1 | fałsz: w organizmie człowieka, żywiciela pośredniego, T. gondii nie rozmnaża się płciowo; robi to tylko u kotówToxoplasma gondii: gamety w organizmie człowieka | 1 |
| 8.2 | P, PProfilaktyka toksoplazmozy | 1 |
| 8.3 | nie: toksoplazmozą nie można zarazić się od drugiego człowieka; źródłem są np. gleba skażona odchodami albo mięsoCiąża a kontakt z chorym na toksoplazmozę | 1 |
| 9 | X – obojczyk, Y – łopatkaKości obręczy kończyny górnej | 1 |
| 10 | A, D: głównym azotowym produktem przemiany białek u ssaków jest mocznik, wytwarzany w komórkach wątrobyMocznik i miejsce jego syntezy | 1 |
| 11.1 | A, D: pobudzenie neuronu zwiększa przepuszczalność błony dla jonów Na⁺, co prowadzi do depolaryzacjiPotencjał czynnościowy: jony sodu | 1 |
| 11.2 | P, PKanały K⁺ i Na⁺ w czasie potencjału czynnościowego | 1 |
| 12.1 | N, T: w 60 °C z samym TMAO (4 mol/dm³) białko CI2 nie ulega denaturacji, a z samym mocznikiem (8 mol/dm³) ulegaTMAO, mocznik i denaturacja białka | 1 |
| 12.2 | TMAO chroni białko CI2 przed denaturacją wywołaną wysokim stężeniem mocznikaWniosek: TMAO a struktura białka | 1 |
| 12.3 | u ryb kostnoszkieletowych i chrzęstnoszkieletowych zawartość TMAO w mięśniach rośnie wraz z głębokością występowaniaWniosek: głębokość a zawartość TMAO | 1 |
| 12.4 | P, POsmoregulacja ryb chrzęstnoszkieletowych | 1 |
| 13.1 | wyklucza, że ubytek tlenu w bańce wynika z innych czynników niż procesy zachodzące w organizmie jaszczurki (np. przenikania tlenu do wody)Anolis aquaticus: rola próby kontrolnej | 1 |
| 13.2 | tak: tlenu w bańce na głowie jaszczurki ubywa, a w bańce kontrolnej jego zawartość się nie zmieniaAnolis aquaticus: czy wyniki potwierdzają hipotezę | 1 |
| 14.1 | CAR-T mają niszczyć komórki nowotworowe i oszczędzać prawidłowe; receptor rozpoznający antygen obecny też na zdrowych komórkach kierowałby je przeciw zdrowym tkankomTerapia CAR-T: dlaczego antygen musi być swoisty | 1 |
| 14.2 | zwykłe limfocyty T rozpoznają antygen tylko prezentowany przez białka MHC, a CAR-T rozpoznają go bez MHC, którego komórki nowotworowe mają mniejLimfocyty CAR-T a białka MHC | 1 |
| 14.3 | retrowirus wbudowuje gen CAR do genomu limfocytu, więc receptor powstaje długo; mRNA wprowadzone elektroporacją jest nietrwałe, więc receptora powstaje mniejWektor retrowirusowy a elektroporacja | 2 |
| 14.4 | P, PLimfocyty T: odporność swoista i namnażanie | 1 |
| 14.5 | grasicaGdzie dojrzewają limfocyty T | 1 |
| 15.1 | przeciwciała anty-HCV mogą być śladem zakończonej odpowiedzi odpornościowej, w której organizm zwalczył już wirusaPrzeciwciała anty-HCV a obecność wirusa | 1 |
| 15.2 | HCV ma RNA, a PCR powiela DNA, więc odwrotna transkryptaza najpierw przepisuje RNA wirusa na DNADiagnostyka HCV: odwrotna transkryptaza przed PCR | 1 |
| 16.1 | B, C: alternatywne składanie dotyczy genów nieciągłych i polega na łączeniu eksonów w różnych kombinacjachAlternatywne składanie RNA | 1 |
| 16.2 | jądro komórkowe – translacja nie zachodzi; mitochondrium – translacja zachodziTranskrypcja i translacja w organellach człowieka | 2 |
| 17.1 | wiązanie peptydoweSeparazy: jakie wiązanie hydrolizują | 1 |
| 17.2 | na przejściu z metafazy do anafazySeparazy: w której fazie mitozy działają | 1 |
| 17.3 | faza S interfazyReplikacja DNA w cyklu komórkowym | 1 |
| 18.1 | N, T: dziedziczenia autosomalnego dominującego nie można wykluczyć, a recesywne sprzężone z płcią możnaAnaliza rodowodu | 1 |
| 18.2 | A: DNA mitochondrialne dziedziczy się tylko po matceDziedziczenie DNA mitochondrialnego | 1 |
| 19 | samica bd/bd; gamety samca: BD i bd po 41,25%, Bd i bD po 8,75%; muszka brązowa o normalnych odnóżach z prawdopodobieństwem 41,25%Muszka owocowa: geny sprzężone (17,5 cM) | 3 |
| 20.1 | zęby szablaste powstały niezależnie u torbaczy (Thylacosmilus) i u kotowatych (Smilodon), co pokazuje drzewo filogenetyczneKonwergencja zębów szablastych | 1 |
| 20.2 | F, FPokrewieństwo Thylacosmilus i Smilodon | 1 |
| 21.1 | mutualizm (klucz uznaje też protokooperację): pająk chroni żabę, a żaba zjada mrówki i larwy much niszczące jaja i potomstwo pająkaPająk Pamphobeteus i żaba Chiasmocleis royi | 1 |
| 21.2 | pająki trawią pokarm najpierw poza ciałem, a płazy tylko wewnątrz przewodu pokarmowegoTrawienie u pająków i płazów | 1 |
| 22.1 | żywiciele pośredni: racicznica zmienna i ryby karpiowate; żywiciele ostateczni: ryby rybożernePrzywra Bucephalus polymorphus: żywiciele | 1 |
| 22.2 | miracidium może wniknąć tylko do racicznicy zmiennej i tylko w niej rozwijają się sporocysty i cerkarieRacicznica w cyklu życiowym przywry | 1 |
| 23.1 | F, FKrewetka piaskowa: temperatura, zasolenie i śmiertelność | 1 |
| 23.2 | fałsz: nisza podstawowa to zbiór wymagań środowiskowych gatunku, a nie jego zasięg geograficznyNisza podstawowa a zasięg geograficzny | 1 |
| 23.3 | ok. 10–25 °C (klucz uznaje dolną granicę od 9 do 13 °C i górną od 21 do 26 °C, zawsze z jednostką)Optimum temperaturowe krewetki piaskowej | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2026?
Egzamin odbył się 8 maja 2026 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2026?
Arkusz miał 23 zadania za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 56 pozycji i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2026?
Odpowiedzi do wszystkich 56 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.