Matura z historii maj 2023 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 18 maja 2023 r., pierwszej matury w formule 2023: 26 zadań, 60 punktów i 180 minut. Test prowadzi od neolitu przez wojnę stuletnią i liberum veto po rok 1981, a wypracowanie za 15 punktów pisało się na jeden z trzech tematów: o tendencjach decentralizacyjnych w Polsce XI–XII w., przyczynach rewolucji amerykańskiej i francuskiej albo apogeum zimnej wojny. Poniżej tematy i klucz CKE do wszystkich pozycji.
- Data egzaminu
- 18 maja 2023
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 26
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Tematy wypracowania
Do wyboru jeden z trzech tematów. Wypowiedź powinna liczyć minimum 300 wyrazów.
- Temat 1W życiu politycznym państwa polskiego w okresie XI–XII wieku dominowały tendencje decentralizacyjne.Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji panowanie trzech wybranych władców z tego okresu.
- Temat 2Rewolucja amerykańska i francuska z końca XVIII wieku miały podobne przyczyny.Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekt polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy.
- Temat 3Zimna wojna osiągnęła apogeum w latach 50. XX wieku.Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, charakteryzując trzy wybrane wydarzenia z tego okresu.
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie. Przy rozstrzygnięciu („tak”, „nie”, „A”) punkt jest dopiero za uzasadnienie, więc podajemy też główny argument z klucza. Kryteria są w zasadach oceniania (link w źródłach na dole strony).
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1 | neolitu: rekonstrukcja pokazuje zabudowania mieszkalne, a rewolucja neolityczna przyniosła przejście z koczowniczego na osiadły tryb życiaRekonstrukcja osady: paleolit czy neolit | 1 |
| 2.1 | fragment 2.: świadczy o tym m.in. informacja, że ta polis leży na PeloponezieKtóry fragment opisuje Spartę | 1 |
| 2.2 | A – 3, B – 2Grupy społeczne starożytnej Grecji: przypisz fragment | 1 |
| 3 | F, P, PSarkofag Scypiona i wojny Rzymu z Kartaginą | 2 |
| 4.1 | Hanza (związek hanzeatycki)Średniowieczny związek handlowy miast | 1 |
| 4.2 | tak: miasta lokowane na prawie lubeckim nie miały centralnie położonego, prostokątnego rynku, czego nie ma też na planie ElblągaPlan średniowiecznego Elbląga a prawo lubeckie | 1 |
| 5.1 | wojna stuletniaBitwa pod Crécy (1346): nazwa wojny | 1 |
| 5.2 | Edward III był po matce Izabeli potomkiem Kapetyngów, których panowanie we Francji wygasło z braku męskich następcówPretensje Edwarda III do korony Francji | 1 |
| 5.3 | na proporcu obok angielskich lwów umieścił symbole korony francuskiejJak malarz pokazał pretensje Edwarda III | 1 |
| 6 | podobieństwo: oba źródła oceniają początek kariery Łokietka negatywnie; różnica: według źródła 1. z czasem rozwinął zdolności polityczne, według źródła 2. przez całe życie był władcą o ograniczonych horyzontachWładysław Łokietek w ocenie dwóch historyków | 2 |
| 7 | gotycki (np. ostrołukowe okna, strzelistość) i renesansowy (np. okna półkoliste i prostokątne, równowaga poziomu i pionu)Kościół św. Krzysztofa we Wrocławiu: dwa style | 2 |
| 8 | np. na szalkach wagi z jednej strony są symbole Kościoła katolickiego, a z drugiej tylko Biblia; po jednej stronie stoi hierarchia Kościoła: papież na tronie, kardynałowie, biskupi i zakonnicyRycina z XVI w. z kręgu reformacji | 2 |
| 9.1 | Zygmunt III WazaWładca, za którego zerwano unię polsko-szwedzką | 1 |
| 9.2 | np. rywalizacja o panowanie nad basenem Morza BałtyckiegoInna przyczyna wojen polsko-szwedzkich | 1 |
| 9.3 | panowanie Zygmunta II Augusta zakończyła jego śmierć, a Jan II Kazimierz, ostatni z Wazów, abdykowałOstatni Jagiellon i ostatni Waza: jak zwolnili tron | 1 |
| 10 | P, F, PPodatki stałe i niestałe w skarbie koronnym | 2 |
| 11.1 | liberum veto przekształciło się w zasadę dosłownie rozumianej jednomyślności, co prowadziło do zrywania sejmów i paraliżu państwaLiberum veto: wypaczenie zasady | 1 |
| 11.2 | C: Sejmu WielkiegoKiedy zniesiono liberum veto | 1 |
| 12 | nie: zasada Monteskiusza to równowaga władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, a w tekście władza prawodawcza należy do trzech stanów sejmującychTekst a monteskiuszowski trójpodział władzy | 1 |
| 13.1 | B: źródło 2. opisuje bitwę pod Ostrołęką: przegraną wojsk polskich, udział gen. Józefa Bema i atak Rosjan przez rzekęPlany bitew powstania listopadowego | 1 |
| 13.2 | C: po nierozstrzygniętej bitwie pod Olszynką GrochowskąBitwa pod Ostrołęką w chronologii powstania | 1 |
| 14.1 | Ignacy ŁukasiewiczPostać z monety okolicznościowej NBP | 1 |
| 14.2 | zabór austriacki (Galicja)Gdzie narodził się przemysł naftowy | 1 |
| 15 | realizmJózef Chełmoński, „Bociany”: styl | 1 |
| 16.1 | tak: Manifest, tak jak pieśń, krytykuje nierówności klasowe i zapowiada rewolucyjne zmianyPieśń robotnicza a Manifest komunistyczny | 1 |
| 16.2 | Karol Marks albo Fryderyk EngelsAutor Manifestu Partii Komunistycznej | 1 |
| 17 | tak: John Bright krytycznie ocenia politykę Wielkiej Brytanii w Indiach, a ilustracja z „Le Petit Journal” (1897) potwierdza ten stan rzeczyBrytyjczycy w Indiach: przemówienie i ilustracja | 1 |
| 18 | w 1917 r. USA spłacają Francji dług wdzięczności za pomoc w wojnie o niepodległość (tytuł „Duch roku ’76”), dając jej wsparcie finansowe w I wojnie światowej (worek z dolarami)Rysunek „Duch roku ’76” z 1917 r. | 3 |
| 19 | F, P, FKonstytucja, plebiscyt i granice II RP | 2 |
| 20 | nie: tylko źródło 2. nawiązuje do łamania traktatu (remilitaryzacja Nadrenii, 1936), a źródło 1. dotyczy plebiscytu w Saarze (1935)Niemcy a traktat wersalski w latach 30. | 1 |
| 21 | 1. B: Stefan Rowecki „Grot”; 2. C: Władysław SikorskiDepesza Naczelnego Wodza: adresat i nadawca | 2 |
| 22 | nie: traktat A powołał NATO, sojusz obronny świata zachodniego, a traktat B to traktat założycielski Układu WarszawskiegoDwa traktaty z czasów zimnej wojny | 1 |
| 23 | przyjaciele Miłosza zginęli w zbrodni katyńskiej (1940), a PRL, zależna od ZSRS, szerzyła kłamstwo katyńskie przypisujące zbrodnię NiemcomMowa noblowska Miłosza a cenzura w PRL | 1 |
| 24 | nie: źródło 1. to kampania z 1968 r., gdy winnymi strajków studenckich okrzyknięto „syjonistów”, a źródło 2. to kampania wymierzona w wizerunek KościołaDwie kampanie propagandowe PRL | 1 |
| 25.1 | Leonid Breżniew: „ciężka choroba” to fala strajków, narodziny i legalizacja SolidarnościRozmowa z października 1981 r.: polityk A | 1 |
| 25.2 | Wojciech Jaruzelski: siłowa rozprawa z Solidarnością i opozycją, czyli stan wojenny w całym krajuRozmowa z października 1981 r.: polityk B | 1 |
| 26 | bez klucza: do 12 pkt za narrację historyczną (za błędy merytoryczne od 1 do 3 pkt mniej) i do 3 pkt za spójność wypowiedzi, która powinna liczyć co najmniej 300 wyrazówWypracowanie na jeden z trzech tematów (wypisane wyżej) | 15 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z historii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Egzamin odbył się 18 maja 2023 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z historii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Arkusz miał 26 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 37 pozycji i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Jakie były tematy wypracowania na maturze z historii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Do wyboru były trzy tematy. 1. W życiu politycznym państwa polskiego w okresie XI–XII wieku dominowały tendencje decentralizacyjne. 2. Rewolucja amerykańska i francuska z końca XVIII wieku miały podobne przyczyny. 3. Zimna wojna osiągnęła apogeum w latach 50. XX wieku.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z historii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Odpowiedzi do wszystkich 37 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.