Matura z wiedzy o społeczeństwie maj 2024 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 10 maja 2024 r. w formule 2023: 20 zadań, 60 punktów i 180 minut. Test obejmuje m.in. asertywność i socjalizację odwróconą, poczucie wpływu młodych Polaków, ośrodki analityczne i 1,5% podatku, politykę Francji wobec mniejszości, referendum w Konstytucji RP, ustawę o samorządzie gminnym z 1990 r., dostęp do informacji publicznej, operację NATO nad Bośnią, RODO i Katalonię, a na końcu są akt oskarżenia prywatnego i wystąpienie o wykluczeniu społecznym. Poniżej klucz CKE do wszystkich 43 pozycji.
- Data egzaminu
- 10 maja 2024
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 20
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Pismo procesowe i wystąpienie
Oba polecenia są obowiązkowe, bez wyboru tematu. Za pismo procesowe do 5 punktów, za wystąpienie do 7; arkusz nie podaje minimalnej długości.
- Zadanie 19 (0–5 pkt)Jako Marian Maburg napisz fragment pisma procesowego – poprzedzający uzasadnienie przytoczone w materiale 1. – wszczynającego postępowanie przed sądem powszechnym.Pismo to akt oskarżenia z oskarżenia prywatnego. Ma mieć formalny charakter: nazwę, miejsce i datę pisma, dane oskarżyciela i oskarżonego, nazwę sądu i jego wydziału oraz opis występków powiązanych z przepisami Kodeksu karnego.
- Zadanie 20 (0–7 pkt)Jako osoba reprezentująca trzeci sektor przygotuj wystąpienie na temat wykluczenia społecznego.Ocenia się trzy aspekty: związek ubóstwa z wykluczeniem społecznym, wykluczenie osób, które nie są ubogie, i rolę czynników pozamaterialnych oraz działania trzeciego sektora z propozycją zmniejszenia nierówności między miastem a wsią. Do tego dochodzą forma, struktura i logika wywodu.
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie. Przy rozstrzygnięciu („tak”, „nie”) punkt jest dopiero za uzasadnienie, więc podajemy też główny argument z klucza. Kryteria są w zasadach oceniania (link w źródłach na dole strony).
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | asertywność (postawa asertywna)Postawa między uległością a agresją | 1 |
| 1.2 | np. dla osoby: chroni jej prawa i buduje poczucie własnej wartości; dla grupy: sprzyja dobrej komunikacjiSkutki postawy asertywnej | 1 |
| 2.1 | socjalizacja pierwotna – rysunek 1 (dorosły uczy dziecko), socjalizacja odwrócona – rysunek 2 (młodsza osoba, bieglejsza w nowych technologiach, uczy starszą); 1 pkt za oba numery z jednym uzasadnieniem albo jeden numer z uzasadnieniemSocjalizacja pierwotna i odwrócona na rysunkach | 2 |
| 2.2 | socjalizacja wtórna uzupełnia efekty pierwotnej, a na rysunku 2. dorosły nabywa nowe umiejętności przydatne w życiu społecznymSocjalizacja odwrócona jako odmiana wtórnej | 1 |
| 3.1 | nie: w 2021 r. młodzi częściej niż ogół badanych czuli, że mają wpływ na sprawy kraju (42% wobec 32%) i na sprawy lokalne (58% wobec 50%)Poczucie wpływu młodych Polaków (CBOS) | 1 |
| 3.2 | F, FPoczucie wpływu ogółu badanych w latach 2015–2021 | 1 |
| 4.1 | A: anomiaSkutek rozpadu dawnych norm | 1 |
| 4.2 | np. globalizacja splata gospodarki i kultury, przyspiesza zmiany społeczne i przynosi obce, sprzeczne wzory zachowańGlobalizacja jako przyczyna anomii | 1 |
| 5.1 | materiał 2.: o 1,5% podatku może zabiegać organizacja pozarządowa, a nią jest fundacja, nie państwowa jednostka organizacyjnaOrganizacja pożytku publicznego i 1,5% podatku | 1 |
| 5.2 | tak: obie organizacje prowadzą działalność ekspercką i przygotowują analizy w sprawach ważnych dla państwaOśrodki analityczne (think tanki) | 1 |
| 6.1 | np. argument: prawo francuskie nie uznaje mniejszości i wymaga przyjęcia wartości Republiki; kontrargument: w życiu prywatnym mniejszości mogą kultywować swoje tradycjeCzy polityka Francji wobec mniejszości jest asymilacyjna | 1 |
| 6.2 | koncepcja polityczna: naród to wspólnota obywateli państwaKoncepcja narodu we Francji | 1 |
| 7.1 | Organizacji Narodów Zjednoczonych; edukacja (oświata, szkolnictwo); trzeciej; 1 pkt za dwie lukiUNESCO i generacje praw człowieka | 2 |
| 7.2 | nie: tekst opisuje wesele, czyli obrzęd przejścia, który nie powtarza się co rokuWesele a obrzędowość doroczna | 1 |
| 8.1 | nie: art. 90 i 125 Konstytucji RP mówią, że referendum może być przeprowadzone, a nie że musiReferendum w Konstytucji RP: obowiązek czy możliwość | 1 |
| 8.2 | bezpośredniej; Sejm RP; Prezydent RP; 1 pkt za dwie lukiKto zarządza referendum ogólnokrajowe | 2 |
| 8.3 | B: 2003 (referendum w sprawie przystąpienia do UE)Referendum z art. 90 Konstytucji RP | 1 |
| 9.1 | nie: tekst opisuje państwo opiekuńcze, a z wykresu wynika, że wyborcy Konfederacji popierali liberalizm ekonomicznyElektorat Konfederacji a państwo opiekuńcze | 1 |
| 9.2 | P, PElektoraty partii na osiach podziałów (CBOS 2019) | 1 |
| 10.1 | równość, bezpośredniość, proporcjonalnośćZasady prawa wyborczego | 1 |
| 10.2 | zasady 1. i 3.: okręgi do Senatu mają różną liczbę wyborców, a w każdym wybiera się jednego senatora, i wybory do Senatu są większościowe; 1 pkt za dwa rozstrzygnięcia z jednym uzasadnieniem albo jedno z uzasadnieniemZasady wyborów do Senatu RP | 2 |
| 11.1 | Stanach Zjednoczonych; SenatKongres USA | 1 |
| 11.2 | np. Sejm może bezwzględną większością odrzucić poprawki Senatu, a Senat dostaje ustawę dopiero po uchwaleniu jej przez Sejm; 1 pkt za dwa argumentySejm i Senat a Kongres USA w procesie ustawodawczym | 1 |
| 12.1 | nie: książę ma większe uprawnienia niż monarcha w monarchii parlamentarnej, typowe dla monarchii konstytucyjnejTyp monarchii w opisanym księstwie | 1 |
| 12.2 | funkcje głowy państwa (książę) i szefa rządu (premier) są rozdzieloneDualizm władzy wykonawczej | 1 |
| 12.3 | np. w systemie parlamentarno-komitetowym rząd jest komitetem wykonawczym parlamentu, a ten system występuje tylko w republikachDlaczego to nie system parlamentarno-komitetowy | 1 |
| 13.1 | dwa z trzech przepisów: art. 16 (kadencja rady gminy trwa dziś 5 lat), art. 26 (organ wykonawczy jest dziś jednoosobowy, zarządu gminy nie ma), art. 28.1 (wójta wybierają mieszkańcy); 1 pkt za dwa rozstrzygnięcia z jednym uzasadnieniem albo jedno z uzasadnieniemUstawa o samorządzie gminnym z 1990 r.: co się zmieniło | 2 |
| 13.2 | F, PUstawa z 1990 r. i osobowość prawna gminy | 1 |
| 14.1 | 1. P: zdolność prawną ma każdy od urodzenia (art. 8); 2. F: samodzielny zakup mieszkania wymaga pełnej zdolności do czynności prawnych, nabywanej z pełnoletnością (art. 10 i 11); 1 pkt za dwie oceny z jednym uzasadnieniem albo jedną z uzasadnieniemZdolność prawna a zdolność do czynności prawnych | 2 |
| 14.2 | Kodeks cywilnyKodeks z przytoczonymi przepisami | 1 |
| 15.1 | 1. nie: zarząd powiatu nie pochodzi z wyborów powszechnych; 2. nie: specjalista w urzędzie gminy nie pełni funkcji publicznej, więc chroni go prywatność (klucz uznaje też „tak” albo odpowiedź warunkową z takim założeniem); 1 pkt za dwa rozstrzygnięcia z jednym uzasadnieniem albo jedno z uzasadnieniemDostęp do informacji publicznej | 2 |
| 15.2 | C: politycznychPrawo do informacji w Konstytucji RP | 1 |
| 16.1 | nie: żadne z państw postjugosłowiańskich nie należało wtedy do NATO, więc żadne państwo Sojuszu nie było zagrożoneOperacja nad Bośnią a obrona kolektywna | 1 |
| 16.2 | tak: NATO działało na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZMandat ONZ dla operacji NATO | 1 |
| 16.3 | F, FWojna w Bośni i Hercegowinie | 1 |
| 17.1 | Komisja EuropejskaInicjatywa ustawodawcza w UE | 1 |
| 17.2 | P, FRozporządzenie o ochronie danych osobowych (RODO) | 1 |
| 17.3 | C: po przystąpieniu do UE Rumunii, a przed przystąpieniem ChorwacjiKarta praw podstawowych i traktat o funkcjonowaniu UE | 1 |
| 17.4 | Europejski Trybunał Praw Człowieka nie jest instytucją UE, tylko należy do systemu Rady EuropyInstytucje UE a Rada Europy | 1 |
| 18.1 | Katalonia, numer 3 na mapieRegion z referendum niepodległościowym w 2017 r. | 1 |
| 18.2 | niepodległość Katalonii naruszałaby zasadę integralności terytorialnej (albo nienaruszalności granic) HiszpaniiSeparatyzm a prawo międzynarodowe | 1 |
| 19 | akt oskarżenia z oskarżenia prywatnego Mariana Maburga przeciw Janowi Jabowiczowi do Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim, Wydział Karny: o spowodowanie uszczerbku na zdrowiu, po którym oskarżyciel był 7 dni na zwolnieniu lekarskim (art. 157 § 2 k.k.), i publiczne znieważenie (art. 216 § 1 k.k.)Pismo procesowe (polecenie wyżej) | 5 |
| 20 | bez klucza: do 7 pkt za trzy aspekty tematu (związek ubóstwa z wykluczeniem, wykluczenie nie tylko ubogich i czynniki pozamaterialne, działania trzeciego sektora z propozycją zmniejszenia nierówności) oraz formę, strukturę i logikę wywoduWystąpienie o wykluczeniu społecznym (polecenie wyżej) | 7 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Egzamin odbył się 10 maja 2024 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Arkusz miał 20 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 43 pozycje i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Co trzeba było napisać na maturze z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Dwa polecenia dla wszystkich zdających, bez wyboru tematu. Zadanie 19 (0–5 pkt): Jako Marian Maburg napisz fragment pisma procesowego – poprzedzający uzasadnienie przytoczone w materiale 1. – wszczynającego postępowanie przed sądem powszechnym. Zadanie 20 (0–7 pkt): Jako osoba reprezentująca trzeci sektor przygotuj wystąpienie na temat wykluczenia społecznego.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Odpowiedzi do wszystkich 43 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.