Jakie prawdy o człowieku ujawniają sny albo widzenia
Zadanie 25 z listy CKE · Adam Mickiewicz, Dziady cz. III · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia? Omów zagadnienie na podstawie III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
W Dziadach sen i widzenie są narzędziem prawdy: odsłaniają to, czego bohater nie powiedziałby na jawie - u prześladowcy strach, u pokornego kapłana sens historii, u niewinnej dziewczyny czystość intencji.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Scena VI - Sen Senatora: diabły igrają z Nowosilcowem, pokazując mu najpierw łaskę cara, potem niełaskę.
Sen obnaża, że wszechwładny urzędnik jest w istocie sługą lęku. Jego prawdziwa hierarchia wartości ujawnia się dopiero wtedy, gdy nie kontroluje swojego wizerunku.
Argument 2
Scena V - Widzenie księdza Piotra.
Widzenie daje dostęp do sensu, którego rozum nie osiąga. To romantyczne przekonanie, że prawda przychodzi do człowieka, a nie zostaje przez niego zdobyta.
Argument 3
Scena IV - widzenie Ewy, wplecione w modlitwę.
Ujawnia bezinteresowność bohaterki: ona nie prosi dla siebie. Kontrast z Konradem, który w swojej wizji mówi przede wszystkim o sobie.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| filozoficzny | romantyczna teoria poznania pozazmysłowego | Dla romantyka czucie i wiara sięgają dalej niż szkiełko i oko. |
| literacki | William Szekspir, „Makbet” | Wizje i zjawy również demaskują tam winę, której bohater nie chce nazwać. |
| biblijny | prorocze sny w Księdze Daniela | Tradycja, z której Mickiewicz bierze formę widzenia proroczego. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Czym różni się sen Senatora od widzenia księdza Piotra?
- Dlaczego prawdę o przyszłości narodu poznaje ksiądz, a nie poeta?
- Jaką funkcję pełni w utworze świat pozaziemski?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Omawianie tylko jednej wizji, gdy polecenie mówi o snach albo widzeniach w liczbie mnogiej.
- Traktowanie snu Senatora jako sceny wyłącznie komicznej.
- Mylenie widzenia Ewy z widzeniem księdza Piotra.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.