Motyw tańca
Zadanie 46 z listy CKE · Stanisław Wyspiański, Wesele · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Motyw tańca. Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Taniec pojawia się w Weselu dwa razy i dwa razy znaczy co innego. W akcie I jest obrzędem, który ma potwierdzać zjednoczenie stanów, w finale staje się chocholim kręgiem, czyli obrazem zbiorowej niemocy.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Akt I - muzyka i taniec w izbie obok, goście wchodzą do rozmów prosto z parkietu i zaraz do niego wracają.
Taniec jest widomym znakiem sojuszu dworu ze wsią. Rozmowy prowadzone poza nim zaprzeczają jednak temu, co pokazuje zabawa: jedność trwa dokładnie tyle, co muzyka.
Argument 2
Akt III - po wieści o zgubionym rogu zbrojni goście czekają na sygnał, a zamiast rozkazu dostają grę Chochoła.
Ten sam gest zmienia znaczenie na przeciwne. Ruch zastępuje działanie: taniec przestaje łączyć, a zaczyna usypiać i unieruchamiać.
Argument 3
Finał - chocholi taniec w kółko, prowadzony przez słomianą kukłę, po słowach o zmarnowanym złotym rogu.
Koło to ruch bez kierunku. Dramat kończy się bez komentarza, bo obraz wystarcza za diagnozę: wspólnota krąży w miejscu i nie umie z niego wyjść.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| kulturowy | obrzęd weselny i taniec jako rytuał łączenia rodów | Pokazuje, od jakiej normy odbiega finał, w którym taniec przestaje cokolwiek łączyć. |
| kulturowy | średniowieczny taniec śmierci | Krąg, w którym wszyscy są równi i bezwolni - gotowe tło porównawcze dla finału. |
| społeczny | pojęcie marazmu narodowego | Nazywa to, co chocholi taniec pokazuje: gotowość bez czynu utrwaloną w rytuale. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Czym różni się taniec z aktu I od tańca w finale?
- Dlaczego to Chochoł prowadzi ostatni taniec?
- Co znaczy, że dramat kończy się tańcem, a nie słowem?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Omawianie wyłącznie chocholego tańca, przez co ginie zmiana znaczenia motywu.
- Nazywanie chocholego tańca zabawą - to obraz uśpienia, nie wesołości.
- Objaśnianie symbolu bez odwołania do sceny, w której taniec faktycznie się odbywa.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.