Motyw samotności
Zadanie 29 z listy CKE · Adam Mickiewicz, Dziady cz. III · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Motyw samotności. Omów zagadnienie na podstawie III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Samotność jest w Dziadach ceną wielkości i skutkiem przemocy zarazem: Konrad wybiera ją sam, wynosząc się ponad ludzi, a Cichowski zostaje w nią wtrącony przez śledztwo, które odebrało mu mowę.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Scena II - Konrad mówi, że jego pieśń nie jest dla ludzi, i zwraca się wprost do Boga.
Samotność romantycznego geniusza wynika z przekonania, że nikt go nie zrozumie. Jest wybrana, ale prowadzi do pychy i do klęski.
Argument 2
Scena VII - Cichowski po latach więzienia milczy i unika ludzi.
Druga samotność jest narzucona. Pokazuje, że system niszczy człowieka skuteczniej przez izolację niż przez karę fizyczną.
Argument 3
Scena I - wspólne kolędowanie i opowieści więźniów.
Kontrapunkt dla obu poprzednich. Wspólnota okazuje się jedyną realną obroną przed samotnością, choć nie ratuje przed cierpieniem.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Adam Mickiewicz, „Dziady” część IV | Gustaw jako samotnik z powodu miłości - ta sama postać przed przemianą. |
| filozoficzny | romantyczna koncepcja jednostki wybitnej | Tłumaczy, dlaczego samotność bywa w romantyzmie wartością, a nie tylko brakiem. |
| egzystencjalny | doświadczenie izolacji więziennej | Pozwala mówić o samotności Cichowskiego bez psychologizowania. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Czy samotność Konrada jest w utworze przedstawiona jako zaleta?
- Co łączy Gustawa z części IV i Konrada z części III?
- Jak wspólnota więźniów broni się przed osamotnieniem?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Mówienie wyłącznie o Konradzie, co zawęża temat do jednej postaci.
- Mylenie samotności z osamotnieniem bez nazwania tej różnicy.
- Przypisywanie Konradowi samotności miłosnej, która jest tematem części IV.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.