Wypracowanie na maturze — jak ocenia je egzaminator CKE

Wypracowanie to 35 z 60 punktów całej matury podstawowej z polskiego — i jedyna część egzaminu, w której punkty przyznaje się według jawnych, opisanych co do punktu kryteriów. Kto zna te kryteria, pisze inaczej: wie, że dwa argumenty wystarczą, że streszczenie nie jest argumentem i że jeden brak formalny potrafi wyzerować całą pracę. Wszystkie zasady poniżej pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE (arkusz z maja 2025).

Cztery kryteria i 35 punktów

Dwie zasady kaskadowe, które trzeba znać: 0 punktów w kryterium 1. oznacza 0 punktów za całą pracę, a 0 punktów w KLiK zeruje także kompozycję i język.

Kryterium wejścia: 1 punkt, od którego zależy pozostałe 34

Żeby dostać ten punkt, praca musi spełnić wszystkie cztery warunki naraz: nie zawiera błędu kardynalnego, odwołuje się do lektury obowiązkowej z listy zamieszczonej w arkuszu, przynajmniej częściowo dotyczy problemu z polecenia i przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną. Praca napisana w punktach albo w formie planu dostaje 0.

Ważny szczegół z zasad oceniania: odwołanie do lektury obowiązkowej oznacza, że co najmniej jedno zdanie o niej ma charakter analityczny, a nie tylko informacyjny. „W Lalce Prus ukazuje obraz Warszawy" to za mało — to informacja. Zdanie analityczne wiąże konkret z tezą, np. wyjaśnia, co gospodarstwo w Zasławku mówi o pozytywistycznych ideach pracy. Czym dokładnie jest błąd kardynalny i dlaczego zeruje pracę, opisujemy w osobnym poradniku.

KLiK: 16 punktów za argumentację, nie za streszczenie

Egzaminator ustala pozycję pracy na drabince według trzech rzeczy: funkcjonalności wykorzystania dwóch utworów (lektury obowiązkowej i innego utworu literackiego), poziomu argumentacji oraz wykorzystania dwóch kontekstów. Na pełne 16 punktów trzeba wykorzystać oba utwory w pełni funkcjonalnie, zbudować bogatą argumentację i funkcjonalnie użyć dwóch kontekstów — jak to zrobić, tłumaczymy tutaj.

Trzy zasady, które zmieniają sposób pisania:

• do pełnej realizacji polecenia wystarczą dwa argumenty — trzeci nie jest wymagany, a słaby trzeci argument potrafi tylko zaszkodzić,
• przywołanie utworu w formie streszczenia nie jest argumentem — liczy się wniosek, nie relacja z fabuły,
• każdy błąd rzeczowy to −1 punkt odejmowany od wyniku KLiK.

Język i 300 wyrazów: punkty, które uciekają mechanicznie

W kryterium językowym najwięcej waży zakres i poprawność środków (7 pkt): na maksimum trzeba pisać zróżnicowaną składnią i leksyką, popełniając nie więcej niż 5 błędów językowych. Ortografia daje 2 pkt przy maksymalnie jednym błędzie, interpunkcja 2 pkt przy maksymalnie ośmiu.

Limit długości działa inaczej, niż wielu myśli: praca krótsza niż 300 wyrazów nie dostaje automatycznie zera — jest oceniana wyłącznie w kryteriach 1. i KLiK, więc traci całe 18 punktów za kompozycję i język. Do liczby wyrazów wlicza się wszystko, co napisałeś, łącznie z tytułami; liczba zapisana cyframi to jeden wyraz.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Zanim zaczniesz ćwiczyć, sprawdź co zeruje pracę — błąd kardynalny oraz jak działa druga część punktowanej piramidy: konteksty.

Źródło: zasady oceniania rozwiązań zadań — język polski, poziom podstawowy, arkusz 2. Wypracowanie, maj 2025 (CKE).