Konfrontacja marzeń z rzeczywistością
Zadanie 33 z listy CKE · Bolesław Prus, Lalka · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Konfrontacja marzeń z rzeczywistością. Omów zagadnienie na podstawie „Lalki” Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Trzej główni bohaterowie żyją marzeniem i każdy zderza się z rzeczywistością inaczej: marzenie Wokulskiego o Izabeli rozpada się w jednej chwili, wiara Rzeckiego w Napoleonidów trwa wbrew faktom, a zamiar Ochockiego przetrwa, bo nie zależy od ludzi.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Paryż i pracownia Geista: Wokulski dostaje szansę udziału w pracach nad metalem lżejszym od powietrza, ale wraca do Warszawy z powodu Izabeli.
Konfrontacja zaczyna się od tego, co dla marzenia zostaje porzucone. Bohater wybiera marzenie prywatne i w efekcie traci oba.
Argument 2
Rozmowa Izabeli ze Starskim po angielsku w pociągu, podsłuchana przez Wokulskiego.
Kilka zdań wystarczy, by zburzyć obraz budowany latami. Prus pokazuje, że złudzenie nie kruszy się stopniowo, tylko pęka.
Argument 3
Pamiętnik starego subiekta i wiara Rzeckiego, że Napoleonidzi odmienią losy Polski, podtrzymywana mimo kolejnych wiadomości z Europy.
Marzenie potrafi przetrwać zderzenie z faktami, jeśli nadaje życiu sens. Rzecki jest odpowiedzią na pytanie, po co ludzie marzą wbrew rzeczywistości.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Miguel de Cervantes, „Don Kichot” | Wzorzec bohatera, który żyje wyobrażeniem i rozbija się o świat urządzony inaczej. |
| filozoficzny | spór romantyzmu z pozytywizmem o rolę uczuć i rozumu | Wokulski jest miejscem, w którym oba porządki ścierają się w jednym człowieku. |
| egzystencjalny | idealizacja i rozczarowanie jako etapy dojrzewania | Pozwala mówić o klęsce Wokulskiego bez wystawiania mu moralnej oceny. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego Wokulski rezygnuje ze współpracy z Geistem?
- Czy Rzecki kiedykolwiek przyznaje, że jego wiara była złudzeniem?
- Co zostaje z człowieka, kiedy marzenie okazuje się fałszywe?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Mówienie o marzeniach w ogóle, bez wskazania marzenia konkretnego bohatera.
- Zawężenie odpowiedzi do miłości Wokulskiego, gdy powieść daje trzy różne przykłady.
- Przedstawianie Rzeckiego jako figury komicznej zamiast wyjaśnienia, czemu służy jego złudzenie.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.