Pytania jawne - Inny świat
Gustaw Herling-Grudziński · 2 zadania w puli CKE · aktualizacja
„Inny świat” to relacja z sowieckiego łagru w Jercewie pod Archangielskiem, gdzie Herling-Grudziński był więziony w latach 1940-1942. Do obu zadań przydaje się motto z „Zapisków z martwego domu” Dostojewskiego, które daje książce tytuł, a także rozdziały o Kostylewie, który przypala rękę w ogniu, o „domu swidanij”, o głodówce narratora i epilog, w którym były współwięzień, który w łagrze wydał innych na śmierć, prosi narratora o jedno słowo: „rozumiem”, a narrator go nie wypowiada. Kluczowe zdanie książki: człowiek jest ludzki w ludzkich warunkach. Zakończenie pokazuje jego granicę: zrozumienie upadku w łagrze nie oznacza zgody na niego w wolnym świecie.
Każde zadanie ma tę samą formułę: „Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Innego świata” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Poniżej zagadnienia w brzmieniu i numeracji komunikatu dyrektora CKE, a przy każdym konspekt odpowiedzi: teza, sceny do przywołania, propozycje kontekstów i pytania, które może dopytać komisja.
Zadania z tej lektury
Zadanie 57
Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?Tytuł „Inny świat” mówi, że łagier jest odrębną rzeczywistością z własnymi prawami, obyczajami i moralnością, w której przestają działać zasady świata wolnych ludzi. Pochodzi z motta z Dostojewskiego i sugeruje, że sowiecki obóz jest kontynuacją dawnej rosyjskiej katorgi, tylko w znacznie większej skali.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 58
Konsekwencje zniewolenia człowieka.Zniewolenie w łagrze niszczy człowieka nie tylko fizycznie, ale i moralnie: głód, praca ponad siły i strach sprawiają, że więźniowie donoszą, kradną i tracą ludzkie odruchy. Herling-Grudziński pokazuje jednak, że nawet tam można ocalić godność - choćby przez opór, który kosztuje życie.
Zobacz konspekt odpowiedzi →
Jak korzystać z tych konspektów
Konspekt nie jest wypowiedzią do wyrecytowania. Na egzaminie liczy się samodzielny wywód, a komisja słyszy różnicę między własnym myśleniem a nauczonym tekstem. Potraktuj tezę jako punkt wyjścia, wybierz jeden kontekst i dobierz do niego własne przykłady - przebieg egzaminu i zasady punktowania opisujemy w poradniku o maturze ustnej z polskiego.
Motywy, które łączą tę lekturę z innymi
Zagadnienia z tej lektury wracają w innych zadaniach z listy CKE. Strona motywu zbiera je w jednym miejscu - przydaje się do powtórki kilku zadań naraz i do wyboru kontekstu literackiego.