Bunt przeciwko porządkowi społecznemu
Zadanie 70 z listy CKE · Sławomir Mrożek, Tango · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie „Tanga” Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Mrożek pokazuje dwa bunty i oba kończą się klęską. Bunt pokolenia rodziców zniszczył dawny porządek i zostawił próżnię, a bunt Artura przeciwko tej próżni okazuje się bezsilny - z chaosu korzysta ten, kto nie ma żadnych zasad, czyli Edek.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Pierwszy akt: w domu panuje bałagan, babcia Eugenia gra w karty z Edkiem, a Stomil i Eleonora wspominają, jak w młodości łamali konwenanse - także tańcząc tango, które uchodziło wtedy za gorszące.
Bunt rodziców się udał, ale niczego nie zbudował. Zniesienie wszystkich norm stało się nową normą, przeciw której nie ma już jak się buntować.
Argument 2
Artur żąda przywrócenia zasad: każe rodzicom się porządnie ubrać, wujowi Eugeniuszowi pomóc mu w „przewrocie”, a Ali - wziąć tradycyjny ślub.
Bunt młodego człowieka przybiera paradoksalną formę walki o porządek. Mrożek pokazuje, że bunt zależy od tego, przeciw czemu jest wymierzony.
Argument 3
Finał: Edek zabija Artura i przejmuje władzę w domu, a potem tańczy tango „La Cumparsita” z wujem Eugeniuszem.
Bunt Artura kończy się zwycięstwem siły, a nie idei. To ostrzeżenie: kiedy porządek się rozpada, władzę bierze najbardziej prymitywny.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| historyczny | rewolucja obyczajowa lat 60. XX wieku | Dramat powstał w czasie, gdy młode pokolenie Zachodu buntowało się przeciw obyczajom - Mrożek pyta, co zostaje, gdy bunt zwycięży. |
| literacki | Stanisław Wyspiański, „Wesele” | Inny polski dramat o rozpadzie wspólnoty i chocholim tańcu - tango w finale „Tanga” jest wobec niego wyraźną aluzją. |
| filozoficzny | Albert Camus, „Człowiek zbuntowany” | Rozważania o tym, kiedy bunt przeradza się w tyranię - dokładnie to dzieje się, gdy Artur odkrywa władzę. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Przeciwko czemu buntował się Stomil, a przeciwko czemu buntuje się Artur?
- Dlaczego bunt Artura się nie udaje?
- Co symbolizuje taniec Edka z Eugeniuszem w ostatniej scenie?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Pominięcie buntu pokolenia rodziców, przez co odpowiedź obejmuje tylko połowę problemu.
- Przedstawienie Artura jako konserwatysty, a nie buntownika - w dramacie jest jednym i drugim.
- Brak interpretacji finału, który rozstrzyga, kto korzysta na rozpadzie porządku.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.