Walka dobra ze złem o duszę ludzką
Zadanie 27 z listy CKE · Adam Mickiewicz, Dziady cz. III · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Walka dobra ze złem o duszę ludzką. Omów zagadnienie na podstawie III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Dusza Konrada jest w Dziadach dosłownym polem bitwy: od Prologu do sceny egzorcyzmów o człowieka spierają się anioł i diabeł, a rozstrzygnięcie przynosi nie siła bohatera, lecz cudza modlitwa.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Prolog - Anioł Stróż i duchy nocne przy śpiącym więźniu, przemiana Gustawa w Konrada.
Walka zaczyna się, zanim bohater cokolwiek powie. Człowiek jest tu stawką, a nie stroną sporu - to istota romantycznej antropologii utworu.
Argument 2
Scena II - koniec Wielkiej Improwizacji: ostatnie, bluźniercze słowo wypowiada diabeł, nie Konrad.
Bohater zostaje w ostatniej chwili powstrzymany. Zło działa przez pychę, ale nie zdołało uczynić Konrada swoim narzędziem do końca.
Argument 3
Scena III - ksiądz Piotr wypędza złego ducha z nieprzytomnego Konrada.
Ratunek przychodzi z zewnątrz i przez pokorę. Dobro wygrywa nie argumentem, lecz modlitwą kogoś, kto nie rości sobie żadnych praw.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| religijny | chrześcijańska wizja walki duchowej i egzorcyzmu | Wyjaśnia, dlaczego scena III jest rytuałem, a nie metaforą. |
| literacki | Johann Wolfgang Goethe, „Faust” | Ten sam układ: dusza wybitnej jednostki jako przedmiot zakładu między dobrem a złem. |
| filozoficzny | pojęcie pychy jako grzechu głównego | Pozwala nazwać mechanizm, którym posługuje się zło wobec Konrada. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego to ksiądz Piotr, a nie Konrad, odnosi zwycięstwo?
- Jaką rolę pełni przemiana Gustawa w Konrada?
- Czy Konrad jest w tym sporze winny, czy raczej bezbronny?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Pomijanie Prologu, w którym walka się zaczyna.
- Przedstawianie Konrada jako postaci jednoznacznie negatywnej.
- Opowiadanie scen zamiast pokazania, jak zmienia się w nich układ sił.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.