Czy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach skrajnych?
Zadanie 64 z listy CKE · Albert Camus, Dżuma · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Czy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach skrajnych? Omów zagadnienie na podstawie „Dżumy” Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
„Dżuma” odpowiada twierdząco: sytuacja skrajna nie tylko nie wyklucza przyjaźni, ale ją oczyszcza. Wspólna praca przeciw zarazie łączy ludzi, którzy w zwykłym czasie nie mieliby sobie nic do powiedzenia, a przyjaźń staje się jedyną przestrzenią wolności w zamkniętym mieście.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Rozmowa Rieux i Tarrou na tarasie, w której Tarrou opowiada o ojcu prokuratorze i postanowieniu, by nigdy nie być po stronie zarazy.
Przyjaźń rodzi się z zaufania: Tarrou odsłania przed lekarzem całe swoje życie. W sytuacji skrajnej ludzie przestają się chronić pozorami.
Argument 2
Nocna kąpiel w morzu, którą Rieux i Tarrou pozwalają sobie „dla przyjaźni”, płynąc obok siebie w ciszy.
To jedyna chwila wytchnienia w całej powieści. Przyjaźń pozwala na moment odzyskać zwykłe życie, które zaraza odebrała całemu miastu.
Argument 3
Śmierć Tarrou po ustąpieniu epidemii i czuwanie Rieux przy jego łóżku.
Przyjaźń nie chroni przed śmiercią, ale nadaje jej ludzki wymiar. Rieux mówi później, że wygrał tylko tyle, iż poznał dżumę i pamięta o niej, oraz zaznał przyjaźni.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” | Pokazuje drugą stronę: w łagrze przyjaźń bywa niemożliwa, bo system zmusza do walki o przetrwanie kosztem innych. |
| biblijny | przyjaźń Dawida i Jonatana | Wzorzec przyjaźni, która trwa mimo zagrożenia życia i konfliktu lojalności - jak przyjaźń Rieux i Tarrou wśród zarazy. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego scena kąpieli w morzu jest tak ważna dla całej powieści?
- Co łączy Rieux i Tarrou, skoro mają różne poglądy na sens życia?
- Czy w „Dżumie” są postacie, dla których sytuacja skrajna wyklucza przyjaźń?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Mówienie wyłącznie o przyjaźni Rieux i Tarrou jako relacji prywatnej, bez związku z epidemią.
- Udzielenie odpowiedzi bez stanowiska - zagadnienie jest pytaniem i wymaga odpowiedzi tak albo nie.
- Pominięcie Cottarda, który jako jedyny nie wchodzi w żadną wspólnotę i dobrze to kontrastuje.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.