Średniowieczny wzorzec rycerza w „Pieśni o Rolandzie”

Zadanie 12 z listy CKE · utwór anonimowy, Pieśń o Rolandzie · aktualizacja 2026-10-11

Pełne brzmienie zadania
Średniowieczny wzorzec rycerza. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Pieśni o Rolandzie”. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Teza, od której możesz zacząć

Roland jest wzorem średniowiecznego rycerza: walczy za wiarę, jest wierny swojemu seniorowi Karolowi Wielkiemu i kocha „słodką Francję”, a honor ceni wyżej niż życie. „Pieśń o Rolandzie” pokazuje jednak, że ten sam honor, doprowadzony do pychy, może stać się przyczyną klęski.

Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.

Argumenty i sceny do przywołania

Argument 1
Oliwier trzy razy prosi Rolanda, by zadął w róg i wezwał armię Karola, gdy w wąwozie Roncevaux zbliżają się tysiące Saracenów. Roland odmawia, bo wezwanie pomocy uznaje za hańbę.
Honor jest dla rycerza najwyższą wartością, ważniejszą niż rozsądek. To jednocześnie skaza wzorca: duma Rolanda kosztuje życie całej straży tylnej.
Argument 2
Roland walczy do końca mieczem Durendalem, a gdy umiera, próbuje go skruszyć o skałę, by nie dostał się w ręce pogan. Miecz nie pęka, a w jego rękojeści są relikwie.
Oręż rycerza jest święty, a walka z poganami to służba Bogu. Roland do końca myśli o tym, by nie zhańbić wiary i Francji.
Argument 3
Umierający Roland kładzie się twarzą w stronę Hiszpanii, by Karol wiedział, że zginął jak zwycięzca, wyznaje grzechy i podaje Bogu prawą rękawicę. Po jego duszę zstępują archaniołowie.
Śmierć rycerza jest piękna i pobożna. Gest rękawicy to akt hołdu lennego wobec Boga, najwyższego seniora, co zamyka wzorzec: wiara, wierność, honor.

Kontekst - wybierz jeden

Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.

Rodzaj	Do czego się odwołać	Jak to powiązać
historyczny	bitwa w wąwozie Roncevaux w 778 roku	W rzeczywistości straż tylną Karola Wielkiego rozbili Baskowie, nie Saraceni - zmiana pokazuje, że epos tworzy ideał rycerza walczącego za wiarę.
literacki	Miguel de Cervantes, „Don Kichot”	Parodia wzorca: Don Kichot naśladuje rycerzy z romansów w świecie, w którym ich ideały są już śmieszne - pokazuje kres wzorca.
historyczny	Zawisza Czarny z Garbowa	Polski rycerz, którego słowo stało się przysłowiowe („polegać jak na Zawiszy”) - historyczny przykład rycerskiej wierności i honoru.

O co może dopytać komisja

Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.

Czy Roland popełnia błąd, nie wzywając pomocy?
Czym różni się postawa Rolanda od postawy Oliwiera?
Jaką rolę w eposie odgrywa zdrada Ganelona?
Czy wzorzec średniowiecznego rycerza ma dziś jakieś odpowiedniki?

Gdzie najczęściej przepadają punkty

Przedstawienie Rolanda jako postaci bez skazy i pominięcie jego pychy w scenie z rogiem.
Wymienienie cnót rycerskich bez osadzenia ich w konkretnych scenach z eposu.
Mylenie wzorca rycerza z wzorcem świętego lub władcy, choć wszystkie są parenetyczne.

Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.

Ten sam motyw w innych lekturach

Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.