Walka o życie z perspektywy wojennej i powojennej
Zadanie 61 z listy CKE · Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Walka o życie z perspektywy wojennej i powojennej. Omów zagadnienie na podstawie „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Krall zestawia dwa czasy życia Edelmana i pokazuje, że to ta sama walka: w getcie próbował wyrwać ludzi śmierci na Umschlagplatzu, a jako kardiolog - wyprzedzić śmierć na stole operacyjnym. Tytułowe „zdążyć przed Panem Bogiem” łączy oba doświadczenia.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Getto: Edelman przy bramie Umschlagplatzu wyprowadza ludzi z kolumny przeznaczonej do transportu.
Wojenna walka o życie toczy się o pojedynczych ludzi i bez nadziei na zwycięstwo. Każde ocalenie jest wyrwane śmierci na chwilę, ale ma sens samo w sobie.
Argument 2
Szpital w Łodzi: pierwsze operacje na sercu podejmowane wspólnie z profesorem Janem Mollem, przy których ryzyko było ogromne.
Powojenna walka o życie ma podobną stawkę: lekarze decydują, czy zaryzykować, by dać choremu szansę. Doświadczenie getta uczy Edelmana, że wobec śmierci nie wolno czekać.
Argument 3
Wypowiedź Edelmana: Pan Bóg chce zgasić świeczkę, a on musi szybko osłonić płomień, wykorzystując Jego chwilową nieuwagę.
Metafora spina obie części książki. Walka o życie to wyścig z czasem, w którym liczy się każdy uratowany człowiek - w getcie i na sali operacyjnej.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Albert Camus, „Dżuma” | Doktor Rieux walczy z zarazą jak Edelman z chorobą: bez patosu, z poczuciem, że leczenie to zwykła uczciwość. |
| historyczny | rozwój kardiochirurgii w Polsce po wojnie | Pokazuje, że operacje opisane w reportażu były pionierskie i ryzykowne - stąd porównanie z wyścigiem ze śmiercią. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Co oznacza tytuł reportażu?
- Dlaczego Krall przeplata wspomnienia z getta z opowieścią o szpitalu?
- Czy doświadczenie getta pomaga Edelmanowi jako lekarzowi?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Omówienie tylko jednej z perspektyw - wojennej albo powojennej - mimo że zagadnienie wymaga obu.
- Pominięcie wyjaśnienia tytułu, który najlepiej łączy oba plany książki.
- Mylenie Edelmana z narratorem fikcyjnym - to reportaż o realnej osobie.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.