Miłość silniejsza niż śmierć
Zadanie 6 z listy CKE · Jan Parandowski, Mitologia · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Miłość silniejsza niż śmierć. Omów zagadnienie na podstawie „Mitologii” Jana Parandowskiego (cz. I Grecja). W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Mity pokazują miłość, która odważa się zmierzyć ze śmiercią i potrafi zmusić do ustępstw nawet władcę podziemia. Nie pokonuje jej jednak całkowicie: Orfeusz traci Eurydykę po raz drugi, a Persefona wraca do matki tylko na część roku - miłość jest silna, ale nie wszechmocna.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Orfeusz schodzi do Hadesu po zmarłą Eurydykę, wzrusza śpiewem Hadesa i Persefonę, ale w drodze na powierzchnię ogląda się i traci ukochaną na zawsze.
Miłość daje Orfeuszowi odwagę, której nie miał żaden śmiertelnik, i na chwilę pokonuje śmierć. Jego obejrzenie się pokazuje, że ta sama miłość i tęsknota mogą też wszystko zniweczyć.
Argument 2
Demeter szuka porwanej przez Hadesa Persefony; jej rozpacz sprawia, że ziemia przestaje rodzić, aż Zeus nakazuje zwrócić córkę - ale Persefona, która zjadła ziarna granatu, wraca do Hadesu na część roku.
Miłość matki zmusza bogów do kompromisu ze światem zmarłych. Mit tłumaczy też zmianę pór roku - wiosna jest powrotem córki do matki.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Adam Mickiewicz, „Romantyczność” | Karusia widzi zmarłego Jasieńka, bo kocha go mimo śmierci - romantyczna wersja miłości przekraczającej granicę świata żywych. |
| literacki | Czesław Miłosz, „Orfeusz i Eurydyka” | Współczesny poemat, w którym poeta po śmierci żony przepisuje mit na własne doświadczenie żałoby. |
| literacki | William Szekspir, „Romeo i Julia” | Kochankowie wybierają śmierć zamiast życia bez siebie - miłość silniejsza niż lęk przed śmiercią. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego Orfeusz się obejrzał?
- Jak mit o Demeter i Persefonie tłumaczy zmianę pór roku?
- Czy w tych mitach miłość naprawdę zwycięża śmierć?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Przedstawienie mitu o Orfeuszu jako opowieści o zwycięstwie nad śmiercią - kończy się przecież klęską.
- Pominięcie miłości rodzicielskiej (Demeter), która poszerza rozumienie zagadnienia.
- Przywołanie kontekstu bez wskazania, jak miłość mierzy się w nim ze śmiercią.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.