Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia
Zadanie 22 z listy CKE · Adam Mickiewicz, Dziady cz. III · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia. Omów zagadnienie na podstawie III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Mesjanizm w Dziadach to nadanie klęsce narodowej sensu religijnego: cierpienie Polski zostaje odczytane jako powtórzenie męki Chrystusa, a więc jako ofiara, która ma odkupić inne narody i zakończyć się zmartwychwstaniem.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Scena V - Widzenie księdza Piotra: obraz narodu prowadzonego na Golgotę, z carem w roli Heroda.
Historia zostaje przełożona na schemat pasyjny. Rozbiory przestają być polityczną porażką, a stają się etapem w planie zbawienia.
Argument 2
Widzenie księdza Piotra - zapowiedź tajemniczego wskrzesiciela o imieniu czterdzieści i cztery.
Ofiara ma sens tylko wtedy, gdy prowadzi do odrodzenia. Zagadkowa liczba celowo pozostaje nierozszyfrowana, bo obietnica ma być niepodważalna, a nie sprawdzalna.
Argument 3
Zestawienie z Wielką Improwizacją: Konrad chce zbawić naród sam, ksiądz Piotr przez pokorę.
Mickiewicz odrzuca mesjanizm bez pokory. Poświęcenie jest wartością, ale tylko wtedy, gdy nie wyrasta z pychy jednostki.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| religijny | ewangeliczny opis męki Pańskiej | Bez rozpoznania schematu pasyjnego widzenie jest tylko zbiorem obrazów. |
| historyczny | klęska powstania listopadowego i Wielka Emigracja | Mesjanizm powstaje jako odpowiedź na pytanie, po co była przegrana. |
| literacki | Juliusz Słowacki, „Kordian” | Polemika z ideą narodu wybranego i z samotnym bohaterem, który chce zbawić ojczyznę jednym czynem. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego widzenie otrzymuje ksiądz Piotr, a nie Konrad?
- Jak rozumiesz określenie Polska Chrystusem narodów?
- Czy mesjanizm jest w utworze oceniony jednoznacznie pozytywnie?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Traktowanie mesjanizmu wyłącznie jako hasła patriotycznego, bez warstwy religijnej.
- Rozszyfrowywanie imienia czterdzieści i cztery jako faktu - to zagadka, nie ustalenie.
- Przypisywanie mesjanizmu Konradowi, który reprezentuje postawę przeciwną.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.